Emzik Nasıl Bırakılır? Doğru Zaman, İşe Yarayan Adımlar ve Emzik Perisi

Yatma saati geldi, çocuk emziğini arıyor ve bulamayınca ağlıyor. Siz de "Artık bırakma zamanı geldi mi?" diye düşünüyorsunuz ama bu ağlamayı her gece göze alıp alamayacağınızı bilemiyorsunuz. Emzik bırakma, çoğu ailenin hem istediği hem de ertelediği bir adım; çünkü emzik, çocuğun en kolay sakinleştiği yol.

Bu yazıda emzik nasıl bırakılır sorusunu sırayla cevapladık: doğru zaman, hazırlık, yöntemler, emzik perisi, ilk geceler ve kriz anları. Amaç emziği bir gecede ortadan kaldırmak değil; çocuğun kendini sakinleştirmenin yeni bir yolunu bulmasına yardım etmek.

Emzik bırakma yaşı: Hazır olduğunu nasıl anlarsınız?

Emziği bırakmak için herkese uyan tek bir yaş yok. Bazı çocuklar emziği kendiliğinden unutur, bazıları ona daha uzun süre tutunur. Bu yüzden "Kaç yaşında?" sorusundan çok "Çocuğum ve evimiz şu an buna hazır mı?" sorusu işe yarar.

Hazır olduğunu gösteren işaretler

• Gün içinde emziği unutuyor: Oyuna dalınca aklına gelmiyor; yalnızca yorgunken ya da uykuda istiyor.
• Konuşmak için emziği çıkarıyor: Derdini anlatırken emziği kendisi ağzından alıyor.
• Bir planı takip edebiliyor: "Üç gece sonra emziğe veda edeceğiz" dediğinizde ne demek istediğinizi anlıyor, sorular soruyor.
• Başka şeylerle de sakinleşebiliyor: Sarılmak, sevdiği pelüş ya da bir ninni de onu rahatlatıyor.

Bir ölçüt daha var: evdeki düzen. Yeni kardeş, taşınma, kreşe başlama ya da hastalık varsa vedayı birkaç hafta erteleyin; alıştığı düzen ile en güçlü tesellisini aynı anda kaybetmek çocuğu zorlar. Bu dönemleri kardeş kıskançlığı ve okula başlama kaygısı yazılarımızda ayrıca ele aldık.

Hazırlık: Çocuğu sürece katmak

Emziği çocuğun elinden almakla çocuğun emziğini bırakması aynı şey değil. İlkinde emzik bir gün ortadan kaybolur; ikincisinde çocuk vedanın ne zaman ve nasıl olacağını bilir, son adımı da kendi eliyle atar. Hazırlık bu farkı yaratır.

• Birkaç gün önceden konuşun: Emziğin ona iyi geldiğini kabul ederek başlayın, örneğin "Emziğin uykuya dalarken sana çok yardım etti" diyerek. Sonra vedanın yaklaştığını söyleyin; ne emziği ne de onu kullanan çocuğu kötüleyin.
• Günü birlikte belirleyin: Veda gününü takvimde işaretleyin. Her akşam bir günün üstünü çizmek ya da bir yıldız çıkartması yapıştırmak, bekleyişi gözle görülür kılar.
• Vedanın biçimini ona sorun: Veda günü değişmez ama nasıl olacağını çocuk seçebilir. Emziği periye mi bırakacak, bir kutuya mı koyacak, ona ne söyleyecek? Kendi seçtiği veda çoğu çocuğa daha kolay gelir.
• Yerine yeni bir teselli koyun: Sevdiği bir pelüşü "uyku arkadaşı" ilan etmek, her gece aynı ninniyi söylemek ya da balon şişirir gibi birlikte derin nefes almak emziğin boşluğunu doldurabilir. Bunları veda gününden önce denemeye başlayın.
• Herkes aynı şeyi söylesin: Anneanne, babaanne, bakıcı ya da kreş öğretmeni de veda gününü bilsin. "Bir tanecik versek ne olur" diyen tek bir yetişkin, bütün hazırlığı boşa çıkarabilir.

Emzik bırakma yöntemleri: Size uyanı seçin

Tek bir doğru yöntem yok. Bazı çocuklar yavaş azaltmayla rahat eder; bazıları için her akşam yeni bir pazarlık, tek seferlik bir vedadan daha yorucu olabilir. Çocuğunuzun mizacını siz bilirsiniz; yöntemleri birleştirebilirsiniz de.

• Yavaş azaltma: Emziği önce yalnızca evde, sonra yalnızca uykularda, en sonunda yalnızca gece kullanın. Her aşamada birkaç gün durun; değişikliğe yavaş alışan çocuklara uyar.
• Yalnızca uykuda: Emzik yatağın yanındaki bir kutuda durur, çocuk uyanınca oraya geri döner. Gündüz kullanımını azaltmanın kolay bir yoludur.
• Emzik perisi: Emzikler belli bir gece bir kutuya konur, peri onları alıp yerine küçük bir hediye bırakır. Oyuna kolay katılan çocuklarda sevilen bir yol; ayrıntısı aşağıda.
• Veda töreni ya da takas: Çocuk emziğine teşekkür eder, onu kendi eliyle bir kutuya koyar ve karşılığında önceden birlikte seçtiğiniz küçük bir oyuncağı alır. Takas, vedaya somut bir son verir.
• Hikâyeyle hazırlık: Emziğine veda eden bir kahramanın hikâyesi, çocuğa ne olacağını önceden gösterir; bunu aşağıda ayrıca anlattık.

Hangisini seçerseniz seçin, başladıktan sonra tutarlı kalın. Emziği bir verip bir almak çocuğun kafasını karıştırır ve süreci uzatabilir.

Emzik perisi nasıl uygulanır? Adım adım

Emzik perisi, diş perisine benzeyen tatlı bir aile oyunu: Çocuk emziklerini periye bırakır, peri gece gelip onları alır ve geride küçük bir teşekkür bırakır. Birkaç yıl sonra ilk süt dişi düştüğünde kapıyı çalacak diş perisi geleneğinin küçük kardeşi gibi düşünebilirsiniz.

1. Periyi tanıştırın: Veda gününden birkaç gün önce emzik perisinden söz edin. Neye benzediğini, emzikleri nereye götürdüğünü çocukla birlikte hayal edin.
2. Gecesini belirleyin: "Peri cumartesi gecesi geliyor" gibi net bir gün söyleyin. Sorularına kısa ve sakin cevaplar verin.
3. Kutuyu birlikte hazırlayın: Bir ayakkabı kutusunu ya da büyük bir zarfı birlikte süsleyin. Çocuk üstüne resim yapsın, adını siz yazın.
4. Periye bir not yazın: Çocuk bir resim çizsin, siz de onun söylediklerini yazın: "Sevgili emzik perisi, emziklerim sana emanet."
5. Veda akşamı: Çocuk evdeki bütün emzikleri, çantadaki ve arabadaki yedekler dahil, kutuya kendi eliyle koysun ve isterse emziğine teşekkür etsin. Kutuyu kapının önüne birlikte bırakın ve yeni uyku düzeninize geçin.
6. Sabah sürprizi: Kutunun yerinde küçük bir hediye ve perinin kısa mektubu olsun: "Bu gece çok cesurdun. Emziklerin bende güvende." Hediyeyi büyütmeyin; bir pelüş, bir kitap ya da bir boyama seti yeterli.

Kısa bir emzik perisi hikâyesi

Veda gününden önceki akşamlarda şöyle bir hikâye anlatabilirsiniz; Deniz yerine çocuğunuzun adını söyleyin.

Bulutların arasındaki küçük bir evde emzik perisi yaşarmış. Uykuya dalmanın yeni bir yolunu bulan çocukların emziklerini toplar, ışıklı sepetinde saklarmış. Bir akşam Deniz de emziklerini kutusuna koymuş ve "Teşekkür ederim emziğim, bana çok yardım ettin" demiş.

Peri gece sessizce gelip kutuyu almış, yerine küçük bir sürpriz bırakmış. Deniz emziğini biraz özlemiş ama uyku arkadaşına sarılıp uyumuş. Sabah ilk iş kutuya koşmuş ve kendisiyle çok gurur duymuş.

Emzik bırakma sonrası uyku: İlk geceler

Çoğu ailede en zor kısım ilk birkaç gecedir. Çocuk uykuya dalmakta zorlanabilir, gece uyanıp emziğini isteyebilir ya da gündüz uykusunu atlayabilir. Bunlar vedanın bir parçası; bir şeyi yanlış yaptığınız anlamına gelmez.

• Akşam düzenini değiştirmeyin: Banyo, pijama, kitap, ninni; her şey aynı sırayla olsun ki değişen tek şey emziğin yokluğu olsun. Fazla yorulan çocuk daha zor sakinleştiği için ilk gecelerde yarım saat erken yatmak da işe yarayabilir.
• Yakınlığı artırın: İlk gecelerde yanında biraz daha uzun kalmak, elini tutmak, sırtını sıvazlamak çok normal. Emziğin verdiği rahatlığı bir süre siz verirsiniz.
• Gece uyanınca kısa ve sakin olun: Işığı yakmadan yanına gidin, duygusunu adlandırın ve uyku arkadaşını kucağına verin. Uzun konuşmalar uykuyu daha da kaçırır.
• Gündüz uykusunu dert etmeyin: Birkaç gün kısa sürebilir ya da hiç olmayabilir. Erken bir gece uykusu bu açığı kapatmaya yardım eder.

Bu haftalarda tuvalet eğitimi ya da başka bir uyku değişikliği planlamayın; kendi odasına geçiş için de önce emziksiz uykuya alışmasını bekleyin. Bu geçişi çocuğu kendi odasında uyumaya alıştırma yazımızda anlattık. Gece uyanmalarının arkasında karanlık korkusu varsa karanlıktan korkan çocuk için önerdiğimiz adımlara bakın.

Emzik bırakma krizleri: Özlem geri gelirse

Veda gecesi geçti, ilk günler iyi gitti, sonra bir akşam çocuk emziğini hatırlayıp ağladı. Bu tür krizler olağandır ve çoğu zaman yorgunken, hastayken, arabada uyuklarken ya da yeni bir yerde uyurken gelir.

• Duyguyu adlandırın: "Emziğini özledin. Özlemek çok normal." Susturmaya çalışmak yerine ne hissettiğini söylemek, sakinleşmesini kolaylaştırabilir.
• Yeni yolu hatırlatın: "Hadi uyku arkadaşına sarılalım" ya da "Birlikte derin nefes alalım." Hazırlıkta seçtiğiniz teselliler tam bu anlar için.
• Hastalıkta esnek olun, gizli olmayın: Hasta bir çocuk daha çok yakınlık isteyebilir. Emziği gerçekten geri vermeye karar verirseniz bunu açıkça söyleyin ve iyileşince yeni bir veda günü belirleyin.

Zor geçen bir akşamın ardından emziği geri vermek ise süreci baştan başlatır ve çocuğa, yeterince ağlarsa emziğin geri geleceğini öğretebilir. Kararınızda kalın; sıcak ama net olun.

Yapılmaması gerekenler

1. Utandırmak: "Kocaman oldun, ayıp" ya da "Bebek misin sen?" gibi cümleler vedayı bir cezaya çevirir. Emzik kullanmak hata değildi; bırakmak da gurur duyulacak bir adım.
2. Emziği kesmek ya da üstüne acı bir şey sürmek: Bu yöntemler çocuğu ürkütür ve vedayı onun elinden alır. Kesilmiş emzikten parça da kopabilir.
3. Gizlice atıp "kayboldu" demek: O gece işe yarayabilir ama çocuk vedasını yaşayamaz ve sevdiği başka şeylerin de habersiz kaybolabileceğini düşünebilir.
4. Kıyaslamak: "Kuzenin çoktan bıraktı" cümlesi cesaret vermez, yalnızca utanç ekler. Her çocuğun zamanı farklıdır.
5. Tehdit ve büyük vaatler: "Bırakmazsan dişlerin çürür" gibi korkutmalar da "Bırakırsan ne istersen alırım" gibi pazarlıklar da süreci gereksiz yere zorlaştırır.

Hikâyeyle hazırlık

Çocuklar yeni bir durumu çoğu zaman bir kahramanın başından geçen hikâyeyle daha kolay kavrar; kahraman çocuğun kendisi olunca hikâye, yaklaşan vedanın provasına dönüşür. Emzik Perisine Veda temalı emzik bırakma hikâye kitabımızda çocuğunuz adıyla anılır ve karakteri fotoğrafından çizilir. Kitapta emzik kötülenmez, çocuğun elinden de alınmaz: Çocuk veda akşamını önceden bilir, emziğini periye kendisi verir ve uykuya dalmak için kendine yeni bir yol bulur.

Uyurken sarıldığı oyuncağı ya da evcil hayvanınızı sipariş formundaki "Hikâyede neler olsun?" alanına yazarsanız hikâyede ona eşlik eden o olur. Anneannesi, dedesi ya da kardeşi de kişiye özel aile kitabı seçeneğiyle kitapta yer alıp onu cesaretlendirebilir.

Kitap en çok, hikâyeyi dinleyip üzerine konuşabilen bir çocukta işe yarar; iki yaşından küçük bir çocukta ise çocuktan çok ailenin hatırası olur. Kitabınız en geç 7 iş gününde hazırlanır ve tarafınıza ulaşır; veda gününden önce birkaç akşam okuyabilmek için siparişi en az iki hafta önceden verin.

Sık sorulan sorular

Emzik bırakma kaç gün sürer?

Kesin bir süre yok; çocuktan çocuğa değişir. Çoğu çocukta en zor kısım ilk birkaç gecedir, sonra özlem seyrekleşir ama yorgun ya da hasta olduğu bir akşam yeniden gelebilir. Haftalar geçtiği hâlde uyku düzene girmiyorsa çocuk doktorunuzla konuşun.

Emzik bırakma süreci nasıl olmalı?

Önceden konuşulmuş, günü belli ve çocuğun da söz sahibi olduğu bir süreç olmalı. Vedayı çocuk kendi eliyle yapsın; emziğin yerine bir uyku arkadaşı ya da ninni gibi yeni bir teselli koyun ve başladıktan sonra tutarlı kalın.

Emziği bıraktıktan sonra gece ağlarsa ne yapmalı?

Işığı yakmadan yanına gidin ve sakin bir sesle duygusunu adlandırın: "Emziğini özledin, biliyorum. Ben buradayım." Uyku arkadaşını kucağına verin, sırtını sıvazlayın. Emziği geri vermeyin, uzun pazarlıklara da girmeyin.

Çocuğum "Emzik perisi gerçek mi?" diye sorarsa ne demeliyim?

Önce ona ne düşündüğünü sorun; küçük çocukların çoğu oyunun sürmesini ister. Gerçekten merak ediyorsa perinin, vedasını kutlamak için ailece oynadığınız bir oyun olduğunu söyleyebilirsiniz. Önemli olan peri değil, emziğini kendi eliyle bırakmış olması.

Emziği bıraktıktan sonra parmak emmeye başladı, ne yapmalı?

Kızmayın ve üstüne gitmeyin; çocuk kendini rahatlatacak yeni bir yol arıyor olabilir. Ellerini meşgul edecek bir pelüş ya da uykuda tutacağı yumuşak bir örtü sunun. Parmak emme uzun sürerse ya da dişleriyle ilgili içinize bir kurt düşerse diş hekiminize danışın.

Özetle

Emziği bırakmak bir gecede olan bir şey değil, birkaç gün süren bir veda. Zamanı çocuğunuzun hazır oluşuna ve evdeki düzene göre seçin; aklınıza takılan bir şey varsa çocuk doktorunuza ya da diş hekiminize danışın. Vedayı önceden konuşun, emziğin yerine yeni bir teselli koyun ve sıcak ama tutarlı kalın.

Emzik perisi, takas ya da yavaş azaltma; hangisini seçerseniz seçin, vedayı çocuğun kendi eliyle yapmasına fırsat verin. Bu vedayı önceden birlikte prova etmek isterseniz Emzik Perisine Veda temasıyla kahramanı çocuğunuz olan bir kitap hazırlayabilirsiniz.